Informatie en vereisten voor de Hauptwerk versie

Wat is Hauptwerk?
Hauptwerk is een programma dat sinds begin 2003 beschikbaar is. Het heeft als doelstelling het mogelijk te maken een 'echt' bestaand instrument (orgel, clavecimbel) bespeelbaar te maken in bv. de woonkamer.

Wat heb je hiervoor nodig?
Naast het programma Hauptwerk heb je nog de volgende dingen nodig om te kunnen spelen:
- Een Sampleset (deze bevat de klanken en dde definitie van het instrument)
- Een Computer met een snelheid van 600Mhz (of hoger) met minimaal 1,25 Gb intern geheugen (afhankelijk van de gebruikte sampleset en orgeldefinitie file *
- Een midi-interface voor de PC (veelal via de geluidskaart middels een verloopkabel die in de meeste muziekwinkels te krijgen is)
- Een orgel met een midi-uitgang
- Een midi-kabel

* Orgeldefinitie files kunnen eenvoudig aangepast worden. Kleine aanpassingen worden kosteloos verricht tot 2 weken na levering.

Hoe wordt een sampleset gemaakt?
- Per register wordt van elke toets een opnname gemaakt (Resultaat: een grote verzameling ruwe samples)
- Per sample wordt motorruis en andere ongeewenste stoorbronnen weggefilterd (Resultaat: een verzameling ruisvrije samples)
- Indien nodig worden onzuivere tonen bijgeestemd (Resultaat: een verzameling ruisvrije, gestemde samples)
- Vervolgens wordt een zgn. orgeldefinitie gemaakt waarin alle samples (pijpen) worden toegekend aan registers, registers aan manualen

Hoe maak je dit nu bespeelbaar?
Maak met de midikabel een verbinding tussen de midi-out poort van het orgel en de midi-in poort van het midi-interface op de Computer, start het programma Hauptwerk, laad een sampleset in, en je bent klaar om te spelen!

Registreren tijdens het spelen
Bij vrijwel alle digitale orgels wordt bij het indrukken van een registerknop een MIDI-signaal verstuurd. In Hauptwerk kan het vervolgens zo worden ingesteld dat elke register op het orgel correspondeert met een register in het Hauptwerk orgel. Een sjabloontje maken is dan natuurlijk wel handig omdat de registernamen op het orgel zullen afwijken van de registernamen in het Hauptwerk orgel.

Bij oudere digitale orgels wordt bij het wisselen van een register geen MIDI-signaal naar de Computer gestuurd. Het registeren zal dan moeten plaatsvinden middels toetsenbord/muis of eventueel zelfs via een touchscreen.

Beschikbare samplesets
Zoals op de site van hauptwerk (www.hauptwerk.co.uk) onder 'Third Party Vendors' is te zien zijn er ondertussen al diverse historische instrumenten beschikbaar voor Hauptwerk. De beschikbare demo mp3'tjes spreken voor zichzelf. Beluister derhalve ook de mp3 demo's op deze site.


Voordelen van Hauptwerk

Natuurlijk blijft ook met deze techniek hoorbaar dat je geen pijporgel onder de vingers hebt. Maar een paar voordelen wil ik noemen t.o.v. digitale 'fabrieks' orgels:
- Elke pijp wordt gesampled. Loop maar eens een toonladder door op een 'gewoon' orgel met bv. een trompet, en je hoort vrijwel altijd dat slechts 1 of enkele samples gebruikt zijn. Alleen de toonhoogte verschilt, maar verder hoor je niets veranderen.
- De natuurlijke akoestiek wordt meegesampled. Dit komt de natuurgetrouwheid enorm ten goede. (Natuurlijk blijven er mooie en minder mooie 'akoestieken')
- Je koopt i.p.v. een ander orgel een orgel erbij. Als je meerdere orgel samplesets gekocht hebt, pak je afhankelijk van de muziek die je op dat moment wilt spelen een ander geschikt orgel. Wel zo afwisselend!
- En dan de prijs: momenteel tussen de 50 en 360 euro voor een orgel. Daar koop je geen nieuwe Johannus voor! De eerlijkheid gebied me wel te zeggen dat bij de aanschaf van de eerste sampleset je vast ook nog wel wat aan je Computer moet upgraden. Alhoewel de huidige nieuwe computers standaard over voldoende rekencapaciteit beschikken waardoor veelal alleen het standaard geheugen wat zal moeten worden uitgebreidt.
- Je kunt direct wat je gespeeld hebt ook opnemen (zoals bijvoorbeeld gedaan is bij het voorbeeld mp3'tje van Rinck dat op m'n site staat). (Even een CD'tje branden en anderen kunnen ook genieten als je niet thuis bent)
- Je kunt (ook als je geen digitaal orgel hebt) MIDI-bestanden afspelen en registreren via hauptwerk. Klinkt wel wat beter dan via je de standaard geluiden van je geluidskaart!


Waar ik tenslotte heel benieuwd naar ben: als je bovenstaande leest en je denkt: het klinkt allemaal heel mooi, maar ja, dat Marcussen orgel vindt ik niet zo bijzonder, ik zou het wel kopen als het dat of dat orgel is........ Vertel me dan eens welke orgels dat dat zijn en wat je er dan voor over zou hebben. Natuurlijk moet je dan niet aankomen met de Oude Kerk in Amsterdam, want dat kan de huidige generatie PC's echt niet aan. Maar orgels tot zo'n 30 stemmen zijn uitstekend mogelijk met de huidige PC zonder al te grote investeringen.